مقوله ی سلطنت نظام سلطنتی پهلوی و مواضع امام خمینی(ره)

با بررسی دیدگاه های امام خمینی (ره) در خصوص مقوله ی سلطنت و نظام سلطنتی می توان اذعان کرد که ایشان با نفس مقوله ی سلطنت و نظام سلطنتی مخالف بودند. امام (ره) معتقد بودند که سلطنت نه تنها هیچ مبنای دینی و شرعی ندارد، بلکه دین اسلام، در اصل، برای مبارزه با آن آمده است:
این مواد قانون اساسی و متمم آن، که مربوط به سلطنت و ولایت عهدی و امثال آن است، کجا از اسلام است؟ این ها همه ضد اسلامی است؛ ناقض طرز حکومت و احکام اسلام است. سلطنت و ولایت عهدی همان است که اسلام بر آن خط بطلان کشیده، و بساط آن را در صدر اسلام در ایران و روم شرقی و مصر و یمن برانداخته است. (51)
از نظر امام (ره)، رسول اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) در مسیر مبارزه با نظام سلطنتی و ریشه کنی آن و استقرار نظامی اسلامی تلاش کرده اند، ولی معاندین و دشمنان اسلام نخواستند و نگذاشتند که نظام اسلامی به شکلی کامل شکل بگیرد. اینان اساس حکومت را تغییر دادند و بار دیگر آن را به نظام سلطنتی مبدل کردند:
سلطنت و ولایت عهدی، همان طرز حکومت شوم و باطلی است که حضرت سیدالشهدا (ع) برای جلوگیری از برقراری آن قیام فرموده و شهید شد. (52)
پس از رحلت رسول اکرم (ص)، معاندین و بنی امیه نگذاشتند حکومت اسلام با ولایت علی بن ابی طالب (ع) مستقر شود. نگذاشتند حکومتی که خدای تبارک و تعالی و رسول اکرم (ص) می پسندیدند، وجود خارجی پیدا کند. در نتیجه، اساس حکومت را دگرگون کردند. حکومت کاملاً وارونه و سلطنتی شد و به صورت رژیم شاهنشاهان ایران و امپراتوران روم و فراعنه ی مصر در آمد و در ادوار بعد غالباً به همان شکل غیر اسلامی ادامه پیدا کرد تا حال که می بینیم. (53)
از منظر امام خمینی (ره)، نظام سلطنتی پهلوی به علت این که از ابتدای تاسیس، با تکیه بر کودتایی نظامی به قدرت رسیده و قدرت خود را با توسل به قوه ی زور و اجبار تثبیت کرده بود و در این راه از پشتیبانی و حمایت دولت بیگانه ی انگلیس برخوردار بود و مردم هیچ نقشی در پیروزی کودتا نداشتند، نه تنها مشروعیت دینی و مردمی نداشت، بلکه فاقد مشروعیت سیاسی نیز بود. با استناد به این دلایل، امام (ره) تأکید داشت که نظام سلطنتی پهلوی، نظامی غیر مشروع و تحمیلی است:
بیش از پنجاه سال است که دولتهای خارجی، پدر شاه و شاه را در ایران بر ما تحمیل کرده اند. (54)
از اول دولت انگلیس پدر این شاه را بر ما تحمیل کرده و بعد هم که او خیانت به آنها کرد او را اخراج کردند. متفقین - که یکی شان انگلستان بود - محمد رضا شاه را بر ما تحمیل کردند. (55)
امام (ره) علاوه بر این که نظام سلطنتی پهلوی را به علت نقش، مداخله و مشارکت قدرت های بیگانه و خارجی در شکل گیری آن، فاقد مشروعیت سیاسی می دانست، آن نظام را از اصل و اساس، رژیمی غیر قانونی معرفی می کرد:
این سلطنت پهلوی از اول که پایه گذاری شد برخلاف قوانین بود. آنهایی که در سن من هستند می دانند و دیده اند که مجلس مؤسسان که تأسیس شد، با سرنیزه تأسیس شد. ملت هیچ دخالت نداشت در مجلس مؤسسان. مجلس مؤسسان را با زور سرنیزه تأسیس کردند، و با زور وکلای آن را وادار کردند به اینکه به رضا شاه رأی سلطنت بدهند. پس این سلطنت از اول یک امر باطلی بود. (56)
به عبارت دیگر، از آن جا که نه تشکیل مجلس مؤسسان و نه نحوه ی انتخاب نمایندگان آن مجلس، بر اساس قانون اساسی مشروطیت بوده است، امام (ره) اقدام مجلس مؤسسان را در تأسیس نظام سلطنتی پهلوی، غیر قانونی می دانست.
از نظر امام (ره)، چون رژیم سلطنتی پهلوی، تأسیس و تثبیت نظام خود را از اراده ی سیاسی مردم ایران که باید مظهر حاکمیت می بودند، اخذ نکرده بود، چه در عصر پهلوی اول و چه در عصر پهلوی دوم، خود را موظف به پاسخگویی به خواسته های مشروع مردم نمی دانست و اهمیتی هم به لزوم تأمین نیازهای اساسی، اجتماعی و اقتصادی آنها نمی داد:

ملت ایران، با رژیم سلطنتی مخالف است، زیرا رژیمی است تحمیلی که هرگز متکی به آرای ملت نبوده و از این جهت به شکل بنیادی، مخالف با اراده و خواست مردم است، و خود را موظف به تأمین هدفها و خواسته های مردم نمی داند و حکومت چنین رژیمی، حکومت طاغوتی است. (57)
پس به خوبی مشخص می گردد که امام (ره)، نظام سلطنتی پهلوی را فاقد مشروعیت مردمی نیز معرفی می کرد و به دلیل این که برای آن رژیم، جایگاه مردمی نیز قابل نبود، در برابر آن نظام موضع گیری می کرد.